vrijdag 16 januari 2015

Drie lijstjes


How children succeed? Een boektitel waar de maakbaarheid van afdruipt. Maar de nieuwsgierigheid wint. Het blijkt te gaan over karaktervorming. Hoe belangrijk is het dat jongeren dingen leren als doorzettingsvermogen, zelfbeheersing, nieuwsgierigheid, nauwgezetheid en zelfvertrouwen.
In het reformatorisch onderwijs spreken we over het belang van 1st century attitude, zoals woordgerichtheid, pelgrimschap, onbaatzuchtigheid, matigheid. In de Bijbel wordt gesproken over wijsheid, kennis, geloof en liefde.
Drie verschillende lijstjes met dezelfde boodschap. Hoe belangrijk waarden, houdingen en vaardigheden ook zijn, moeten we die allemaal in het onderwijs aanleren? Kunnen we hierin als onderwijspersoneel zelf een voorbeeld zijn? In de Bijbel worden deze onderwerpen gaven van de Geest genoemd. Dan blijkt er maar één ding belangrijk: door Gods genade aangeraakt te worden door deze Geest. Dan volgen de andere, maar niet altijd vanzelf.

woensdag 24 december 2014

Simpel


We leven in een complexe maatschappij. Ook op school kan het soms knap ingewikkeld zijn. Hoe komt dat toch? Omdat ingewikkeld doen vaak makkelijker is dan simpel doen.
Neem die brief aan ouders. Om zo'n brief kort en helder te maken blijkt minder eenvoudig dan het lijkt. Neem dat technische defect in je klas. De storingsprocedure kost soms meer tijd dan het oplossen van het probleem. Neem die beleidsnotitie. Vooral zo volledig mogelijk, veel nuanceringen, iedereen erbij betrekken. Met als resultaat een document zonder effect.
Het is best moeilijk om simpel te doen, maar wel de moeite waard. Een eerste opstapje: laten we bij elk agendapunt, plan of protocol ons afvragen: "wat is het positieve effect hiervan op onze leerlingen?" Zeker weten dat het dan simpeler wordt.

donderdag 6 november 2014

Meesterschap

Mensen willen steeds iets nieuws. Wat anders doen, nieuwe dingen horen. Paulus had er al mee te maken op de Areopagus. Steeds iets nieuws geeft breedte, maar beperkt ook de diepgang. Juist de diepgang is een onderscheidend kenmerk van de vakman. Vakmanschap vereist oefening, herhaling. Dat is niet saai, want de inhoud van wat iemand herhaalt verandert als hij of zij vaardiger wordt. Vakmanschap is gegrond op een sterk ontwikkelde vaardigheid. Het steeds beter onder de knie krijgen van het vak.
Een veelgebruikte maatstaf voor een meester-musicus is zo’n tienduizend uur oefenen en verbeteren. Wat zal de ervaringsmaatstaf zijn voor de meester-leraar die het vak steeds beter wil beheersen en zich steeds verder wil bekwamen in pedagogiek en didactiek?

donderdag 16 oktober 2014

Geklungel

Leraren worden vaak gezien als individualisten. Baas in eigen klaslokaal. Dat is een achterhaald beeld, want onderwijs maak je met elkaar. Maar de deskundige leraar heeft wel een hekel aan geklungel van anderen. Hij of zij wil vooral samenwerken met collega’s die  deskundig zijn. Dat is goed voor de leerlingen en geeft inspiratie, geen ergernis.
Werken aan deskundigheid van de ander begint met het aanspreken van de ander. Daar zijn we in onze reformatorische scholengemeenschap niet zo goed in. Maar het is te leren. Zeker als leren de kernactiviteit van de leraar is. Door het spreken met elkaar blijkt soms dat het geklungel van de ander toch niet zo slecht is als werd verondersteld. Een gesprek geeft ruimte voor adviezen; over en weer. Leren van elkaar. Schooltjes binnen de school. Plaatsen waar je je kwetsbaar kunt opstellen. Plaatsen waar beelden van geklungel veranderen in de praktijk van verbeteren. Zodat onze studenten daarvan profijt hebben.

vrijdag 5 september 2014

Afkicken

De vakantieperiode ligt achter ons. De vakantiegebeurtenissen worden uitgewisseld. Overigens gebeurt dat steeds vaker met digitale foto’s. Als je deze foto’s kritisch bekijkt, dan blijkt dat de smartphone wel erg vaak binnen handbereik was. Ouderen en jongeren zijn steeds vaker op zoek naar een wifi-verbinding op de camping, in een vakantiehuisje of in het hotel. De stress om steeds online te zijn. Voor nieuwsberichten, e-mail, games of facebook. Een digitale verslaving die in de vakantie onverminderd doorgaat of door de extra vrije tijd een extra impuls krijgt.

Wellicht is het einde van de vakantie of het begin van het schooljaar een mooi moment om daarvan af te kicken. Recent vroeg ik aan een groep jongeren of ze een maand zonder smartphone, computer enzovoort op een eiland zouden willen vertoeven. Het grootste deel zou dat wel willen; voor sommigen leek het zelfs een bevrijding. Het zou ook een bevrijding zijn voor ons onderwijs. Meer concentratie, minder afleiding, meer tijd voor huiswerk.

 

dinsdag 22 juli 2014

Motiveren?


De Inspectie van het Onderwijs vindt dat de motivatie van de leerlingen beter kan. Volgens de Inspectie zijn leerlingen in Nederland vaak minder gemotiveerd om te leren dan hun leeftijdsgenoten in het buitenland. Het is boeiend om de reacties hiervan te lezen. Bijvoorbeeld het betoog dat motiveren het beroep van de leraar is. Of de vijf handreikingen voor de gemotiveerde leraar en de uitweiding van het verschil tussen intrinsieke en extrinsieke motivatie. Allemaal goedbedoelde en mogelijk nuttige adviezen voor de leraar. Eén reactie was anders. Die luidde ongeveer als volgt:  “Motivatie is een vaag psychologisch begrip waar een leraar weinig mee kan. Beter is om het begrip interesse te gebruiken. Interesse kun je wekken. Leerlingen kun je uit hun leefwereld halen. Interesse dwingt ons te richten op wat we willen dat leerlingen leren”.  Ik vond deze tegendraadse reactie waardevol.

Een leraar is geen psycholoog en hoeft niet altijd leuk te doen. Een leraar wekt interesses: iedere keer opnieuw en steeds anders. 

vrijdag 6 juni 2014

Inspanning en geduld

Goed onderwijs betekent onder meer het overbrengen en laten verwerven van waardevolle kennis en vaardigheden. Het eigen maken van wat belangrijk is. Dat kost inspanning en vergt geduld van zowel leraar als leerling. Inspanning en geduld voor het begrijpen van een zwaartekrachtberekening, het toepassen van grammatica, het leren spelen of zingen van de Messiah.
Leren vraagt tijd en oefening door herhalen en verbeteren. Van een zesje naar een acht. Inspanning en geduld lijken haaks te staan op het leven in deze jachtige postmoderne tijd met de vluchtigheid, het zappen, de tweets, het shoppen en de korte termijn resultaten.
Leren gaat niet snel, is niet altijd makkelijk. Maar als iets geleerd wordt met inspanning en geduld dan wordt de leerling ingewijd in het waardevolle, voorbij de horizon van vandaag. Dat geeft verwondering en voldoening. Dan worden inspanning en geduld beloond.